{"id":262,"date":"2022-11-23T22:38:46","date_gmt":"2022-11-23T22:38:46","guid":{"rendered":"https:\/\/mublog.net\/?p=262"},"modified":"2024-01-05T15:18:22","modified_gmt":"2024-01-05T15:18:22","slug":"yazmak","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mublog.net\/index.php\/2022\/11\/23\/yazmak\/","title":{"rendered":"T\u00fcrk\u00e7e Yazmak"},"content":{"rendered":"\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p>#yazmak, #yarmak, #yermek, #yaruk<\/p>\n\n\n\n<p>#irmik, #iz, #irdelemek<\/p>\n\n\n\n<p>#sat\u0131r<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><br>  <\/p>\n\n\n\n<p>T\u00fcrk Dillerinde bir r-z ses de\u011fi\u015fiminden dolay\u0131 bir \u00e7ok s\u00f6zc\u00fcklerin birbirinden ayr\u0131 g\u00f6z\u00fcken n\u00fcshalar\u0131 var. O\u011fur\/o\u011fuz ikilisi gibi.<\/p>\n\n\n\n<p><a><\/a>Ayn\u0131s\u0131 &#8216;yazmaz&#8217; ve &#8216;yarmak&#8217; i\u00e7in de ge\u00e7erli.<\/p>\n\n\n\n<p>Tuncer G\u00fclensoy *yar k\u00f6k\u00fc i\u00e7in bildirdi\u011fi:<\/p>\n\n\n\n<ol>\n<li>Uzunlamas\u0131na b\u00f6l\u00fcp ay\u0131rmak<\/li>\n\n\n\n<li>(mec) ortas\u0131ndan i\u00e7inden ge\u00e7mek<\/li>\n\n\n\n<li>bu\u011fday, arpa tanelerini k\u0131rmak<\/li>\n\n\n\n<li>derin yara a\u00e7mak<\/li>\n\n\n\n<li>yar\u0131k a\u00e7mak<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p>&#8216;Yar&#8217; k\u00f6k\u00fcnden yaruk s\u00f6z\u00fc t\u00fcrer.<\/p>\n\n\n\n<p>Yaruk duvarda, da\u011fda, s\u0131r\u00e7ada ve benzeri \u015feylerde a\u00e7\u0131lan bir yar\u0131k.<\/p>\n\n\n\n<p>Ayn\u0131 zamanda \u0131\u015f\u0131k, ayd\u0131nl\u0131k, parlakl\u0131k, par\u0131lt\u0131 anlam\u0131ndad\u0131r. Uygur edebiyat\u0131nda Mahayana Budizmine ait <em>Altun Yaruk<\/em> adl\u0131 Sutra kitab\u0131 bulunur<\/p>\n\n\n\n<p>Tam ad\u0131 <strong>Altun \u00f6ngl\u00fcg yaruk yaltr\u0131kl\u0131g kopda k\u00f6tr\u00fclmi\u015f nom iligi<\/strong>&nbsp;(T\u00fcrk\u00e7esi: <em>Alt\u0131n renkli, parlak \u0131\u015f\u0131kl\u0131, en \u00fcst\u00fcn sutra h\u00fck\u00fcmdar\u0131<\/em>).<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p>Bundan yarmak ve yazmak fiilllerin ayn\u0131 &#8216;yar&#8217; k\u00f6k\u00fcn\u00fc payla\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz.<\/p>\n\n\n\n<p>K\u00f6ken s\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fcnden yararlan\u0131p *yar? &#8211; morfemin nas\u0131l de\u011fi\u015fik a\u011f\u0131zlara yans\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6\u011freniyoruz. <\/p>\n\n\n\n<p>\u00d6rne\u011fin:<\/p>\n\n\n\n<p>\u2003\u2003\u2003OTkm &#8211; yaz<\/p>\n\n\n\n<p>\u2003\u2003\u2003Ggz, Azer, Karaim, Karanogay&#8230; &#8211; yaz<\/p>\n\n\n\n<p>\u2003\u2003\u2003\u00c7uva\u015f &#8211; \u015bir<\/p>\n\n\n\n<p>\u2003\u2003\u2003Kara\u00e7ay Balqar &#8211; \u017ea\u015f<\/p>\n\n\n\n<p>\u2003\u2003\u2003Macarca &#8211; \u00edr<\/p>\n\n\n\n<p>\u00c7uva\u015f\u00e7a &#8216;\u015fir&#8217; s\u00f6z\u00fcn ba\u015f harfi mo\u011folca &#8216;\u015firu&#8217; ya yak\u0131nl\u0131k g\u00f6stersede Macarca \u00edr s\u00f6z\u00fcyle akraba.<\/p>\n\n\n\n<p>Bizim T\u00fcrk\u00e7e Dilimizde irdelemek s\u00f6z\u00fc de bu \u00edr k\u00f6k\u00fcne ba\u011fl\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Yeniden Tuncay G\u00fclensoy<\/p>\n\n\n\n<p>irdelemek fiilini<\/p>\n\n\n\n<p>\u2003\u2003\u2003*irte- aramak, bakmak<\/p>\n\n\n\n<p>diye a\u00e7\u0131kl\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n<p>Bunun ba\u015fka bir bi\u00e7imide<\/p>\n\n\n\n<p>\u2003\u2003\u2003*izd\u00e4- ( &lt; izt\u00e4 )<\/p>\n\n\n\n<p>Yani bir\u015feyi irdelemek onun izlerinin pe\u015fine d\u00fc\u015fmektir. Bu izlerde ve iz s\u00f6z\u00fcnde yaz\u0131n\u0131n k\u00f6klerini g\u00f6rmek gerek.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8211;<\/p>\n\n\n\n<p>\u015eimdi S\u00fcmer dilindeki sar\/\u015far ( = yazmak) \u00f6nceki incelemenin \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda en \u00e7ok \u00e7uva\u015f\u00e7a &#8220;\u015bir&#8221; s\u00f6z\u00fcne yak\u0131n oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcr\u00fcz.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu S\u00fcmerlerin Orta Asya T\u00fcrk boylar\u0131n bat\u0131ya g\u00f6\u00e7 etmi\u015f kollar\u0131na denk d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcne dair bir ipucu olarak de\u011ferlendiriyoruz.<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/hashtag\/sat%C4%B1r?__eep__=6&amp;__cft__[0]=AZVh1S-B4jIpKDqTWYY62bH7WkM7OgSaV555gQkWP6sByn7OnqlSdROgKpzPFkiCwG7tW0rhuQFEADNrVA-3AoNi--w0Ex-KOOWbXsvGRiAHT5FJCHlNKBBPV-cQ65DINxNq3xukatqUHIdQrjwB6AYnuHEO5qHS3fj91bGyRsKuqQ&amp;__tn__=*NK-R\">#sat\u0131r<\/a> &#8211; yazmak<\/p>\n\n\n\n<p>Arap\u00e7a&#8217;n\u0131n &#8216;sat\u0131r&#8217; s\u00f6z\u00fcne bak\u0131nca bunun Akadca &#8216;\u015fataru&#8217;, bunun da S\u00fcmerce &#8216;sar&#8217;, bunun da Orta Asya&#8217;dan gelen boylar\u0131n, yani \u00d6n T\u00fcrklerin &#8216;yar&#8217;\/&#8217;yaz&#8217;\/&#8217;\u015fir&#8217; k\u00f6klerin birer t\u00fcrevleri olabilece\u011fi g\u00f6z\u00fcm\u00fcze \u00e7arp\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;<\/p>\n\n\n\n<p>NOT:<\/p>\n\n\n\n<p>&#8216;\u0130rmik&#8217; s\u00f6z\u00fcm\u00fcz\u00fcn k\u00f6k\u00fcn\u00fc Tuncer G\u00fclensoy&#8217;un yard\u0131m\u0131yla *yir ( ~ yer, ~ y\u0131r ) diye g\u00f6z \u00f6n\u00fcne getirip bunun da yarmak, yirmek, \u00e7atlamak ile ilgili oldu\u011fu ve modern T\u00fcrk Dilllerinde &#8216;yarmak&#8217; s\u00f6z\u00fcn yazmak anlam\u0131 yitirildi\u011fi anla\u015f\u0131l\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n<p>Daha eski \u00e7a\u011flara d\u00f6n\u00fck irmik ve iz s\u00f6zlerin ayn\u0131 kayna\u011f\u0131n suyunu ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u011fz\u0131m\u0131za ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z yudumlar tatt\u0131r\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<ul>\n<li>iz, ezik, \u00e7izik, yaruk, yarmak, yirmek, irmik <\/li>\n\n\n\n<li>ezmek, yarmak, yermek <\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p>Kaynaklar:<\/p>\n\n\n\n<p>Tuncer G\u00fclensoy &#8211; <strong>T\u00fcrkiye T\u00fcrk\u00e7esindeki T\u00fcrk\u00e7e S\u00f6zc\u00fcklerin K\u00f6ken Bilgisi S\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fc<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Osman Nedim Tuna &#8211; <strong>S\u00fcmer ve T\u00fcrk Dillerinin tarihi ilgisi le T\u00dcRK D\u0130L\u0130N\u0130N ya\u015f\u0131 meselesi<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>#yazmak, #yarmak, #yermek, #yaruk #irmik, #iz, #irdelemek #sat\u0131r T\u00fcrk Dillerinde bir r-z ses de\u011fi\u015fiminden dolay\u0131 bir \u00e7ok s\u00f6zc\u00fcklerin birbirinden ayr\u0131 g\u00f6z\u00fcken n\u00fcshalar\u0131 var. O\u011fur\/o\u011fuz ikilisi gibi. Ayn\u0131s\u0131 &#8216;yazmaz&#8217; ve &#8216;yarmak&#8217; i\u00e7in de ge\u00e7erli. Tuncer G\u00fclensoy *yar k\u00f6k\u00fc i\u00e7in bildirdi\u011fi: &#8216;Yar&#8217; k\u00f6k\u00fcnden yaruk s\u00f6z\u00fc t\u00fcrer. Yaruk duvarda, da\u011fda, s\u0131r\u00e7ada ve benzeri \u015feylerde a\u00e7\u0131lan bir yar\u0131k. Ayn\u0131 &#8230; <a title=\"T\u00fcrk\u00e7e Yazmak\" class=\"read-more\" href=\"https:\/\/mublog.net\/index.php\/2022\/11\/23\/yazmak\/\" aria-label=\"More on T\u00fcrk\u00e7e Yazmak\">Devam\u0131n\u0131 oku<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":263,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[61,59,60,58,18,63,62,64,57],"tags":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mublog.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/262"}],"collection":[{"href":"https:\/\/mublog.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mublog.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mublog.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mublog.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=262"}],"version-history":[{"count":9,"href":"https:\/\/mublog.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/262\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":278,"href":"https:\/\/mublog.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/262\/revisions\/278"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mublog.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/263"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mublog.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=262"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mublog.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=262"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mublog.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=262"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}