{"id":1,"date":"2022-11-03T21:34:22","date_gmt":"2022-11-03T21:34:22","guid":{"rendered":"http:\/\/mublog.net\/?p=1"},"modified":"2024-01-05T15:19:33","modified_gmt":"2024-01-05T15:19:33","slug":"siir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mublog.net\/index.php\/2022\/11\/03\/siir\/","title":{"rendered":"<em>\u015eiir<\/em> s\u00f6z\u00fcn S\u00fcmer ve T\u00fcrk dillerindeki tohumlar\u0131"},"content":{"rendered":"\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<ol>\n<li>\u015eiir \u2013 \u015eark\u0131 \u2013 S\u00f6z<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<p>1.1 \u015eiir s\u00f6z\u00fcn tan\u0131mlamalar\u0131<\/p>\n\n\n\n<p>S\u00f6zl\u00fckteki bilgiye g\u00f6re \u015fiir<\/p>\n\n\n\n<p>duygulardan, d\u00fc\u015f\u00fcncelerden, d\u00fc\u015flerden, \u00f6zlemlerden vb. s\u00fcz\u00fclm\u00fc\u015f ya\u015fant\u0131 birikimleri olarak, ozanlar\u0131n, s\u00f6zc\u00fcklerin s\u00f6zl\u00fck anlamlar\u0131na kimi zaman de\u011fi\u015fik anlamlar da y\u00fckleyerek, dil i\u00e7inde \u00f6zel bir dil yaratarak olu\u015fturduklar\u0131, imgelerden, simgelerden, s\u00f6z sanatlar\u0131ndan, ritimden, uyumdan vb. yararlanarak ortaya koyduklar\u0131, okurda <em>estetik duygular uyand\u0131ran<\/em> yaz\u0131n \u00fcr\u00fcn\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n<p>\u015eiir tan\u0131mlar\u0131n\u0131n sentezini yapan Do\u011fan Aksan&#8217;a g\u00f6re ise \u015fiir<\/p>\n\n\n\n<p> \u201cGerek i\u00e7erik ve \u00f6z, gerekse s\u00f6ze d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrme, sunulu\u015f a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6zg\u00fcn, etkilemeye, <em>duyguland\u0131rmaya<\/em> y\u00f6nelik, yarat\u0131 niteli\u011fi ta\u015f\u0131yan bir s\u00f6z sanat\u0131 \u00fcr\u00fcn\u00fc\u201dd\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n<p>[\u015eiir Dili ve T\u00fcrk \u015eiir Dili, Engin Yay\u0131nlar\u0131, \u0130stanbul 1993]<\/p>\n\n\n\n<p>Yahya Kemal Beyatl\u0131 gerek el\u00e7i olmas\u0131ndan gerek yo\u011fun ilgisi bak\u0131m\u0131ndan dolay\u0131 hem bat\u0131 hem do\u011fu k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc iyi bilen bir \u015fairimizdir. Ya\u015fam boyunca hi\u00e7bir \u015fiir kitab\u0131 yay\u0131mlamam\u0131\u015f kendisi, s\u00fcrekli her eserin daha m\u00fckemmel olmas\u0131 i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla \u015fiir konusunda da edebi yorumlar\u0131n\u0131 ustaca b\u00fcy\u00fck bir titizlik ve incelikle dile getirmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n<p>G\u00fcn\u00fcm\u00fczde naz\u0131m ve nesir yaz\u0131 t\u00fcrleri anlat\u0131m tarzlar\u0131 bak\u0131m\u0131ndan birbirlerine gitgide benzemi\u015fken \u015fairimiz cumhuriyetin kurulu\u015fu d\u00f6neminde bu ikisini ayr\u0131 kategoriye sokup somut bir \u015fekilde tan\u0131mlam\u0131\u015ft\u0131r:<\/p>\n\n\n\n<p>\u015eiir, rythme y\u00e2ni naz\u0131m sanat\u0131 oldu\u011fu i\u00e7in g\u00fcfteden \u00f6nce bir bestedir. M\u0131sr\u00e2lar\u0131nda na\u011fme hissedilmeyen bir manz\u00fbme s\u00e2dece bir g\u00fcftedir ki onu nesir s\u00e2has\u0131na atar\u0131z.<\/p>\n\n\n\n<p>[Yahya Kemal Beyatl\u0131, Edebiyata dair, S. 7]<\/p>\n\n\n\n<p>Bu g\u00f6r\u00fc\u015f itibariyle \u015fiiri \u015fiir k\u0131lan na\u011fme oldu\u011fundan \u015fiir ve \u015fark\u0131 birbirlerine \u00e7ok yak\u0131n oldu\u011funu anl\u0131yoruz.<\/p>\n\n\n\n<p>1.2 S\u00fcmer ve T\u00fcrk dillerinde &#8220;\u015fiir&#8221; ve &#8220;\u015fark\u0131&#8221; s\u00f6zleri<\/p>\n\n\n\n<p>Edebiyat\u00e7\u0131lar\u0131n yorumlar\u0131 yan\u0131nda dil arkeoloji ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 da <em>\u015fiir<\/em> s\u00f6z\u00fcndeki \u015fark\u0131 anlam\u0131n\u0131 g\u00fcn \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131na \u00e7\u0131kar\u0131yor. Bug\u00fcn S\u00fcmer dilinde <em>\u0161ir <\/em>&#8220;\u015fark\u0131&#8221; anlam\u0131na geldi\u011fini biliyoruz.<\/p>\n\n\n\n<p>Yar\u0131m as\u0131r \u00f6ncesi bilimciler <em>\u0161ir<\/em> s\u00f6z\u00fcn Akadca <em>\u015feru<\/em> s\u00f6z\u00fcnden al\u0131nt\u0131 oldu\u011funu \u00f6ne s\u00fcr\u00fcyordu. \u00d6rne\u011fin:<\/p>\n\n\n\n<p><em>It may be presumed that Akk. <\/em><em>\u0161eru \u2018song\u2019 <\/em><em>entered Sumerian &#8230;<\/em><em> and is the source of the common Sumerian word&nbsp; \u0161 i r&nbsp; \u2018song, poetic composition\u2019 ..<\/em><em><\/em><\/p>\n\n\n\n<p>[Anne Draffkorn Kilmer, Proceedings of the American Philosophical Society, Vol. 115, No. 2 (Apr. 22, 1971), s. 143]<\/p>\n\n\n\n<p>Bir \u00e7eyrek as\u0131r sonra Akadca s\u00f6zl\u00fcg\u00fcnde &#8220;\u015feru&#8221; giri\u015finde \u015fu yaz\u0131lm\u0131\u015f:<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; <strong>\u0161eru(m) <\/strong>III<strong> <\/strong>&#8220;song, chant&#8221; ..;&nbsp; also a musical interval;&nbsp; &lt; Sum<strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>[<strong>A Concise Dictionary of Akkadian<\/strong>; ed. by J. Black, A. George, N.Postgate; 2nd (corrected) printing; 2000; Harrassowitz Verlag; Wiesbaden]<\/p>\n\n\n\n<p>Bu giri\u015fte &#8220;&lt; Sum&#8221; k\u0131saltmas\u0131 &#8220;\u015feru&#8221; kavram\u0131 S\u00fcmerceden geliyor demektir.<\/p>\n\n\n\n<p>Bizim \u00f6nde gelen tarih\u00e7ilerimizden <em>\u0130smail Hami Dani\u015fmend<\/em> bu olgunun ipucular\u0131n\u0131 \u00e7ok daha \u00f6nce &#8220;Tarihi Hakikatler&#8221; adl\u0131 eserinde vermi\u015fti:<\/p>\n\n\n\n<p>\u00c7ivi yaz\u0131s\u0131 dedi\u011fimiz ideogramlar sistemindeki \u015fekillerden, biri S\u00fcmer dilinin de\u011fi\u015fik leh\u00e7elerinde <em>Sur<\/em> &#8220;\u015eark\u0131 s\u00f6ylemek&#8221; ve <em>\u0160ir<\/em> &#8220;\u015eark\u0131&#8221; telaffuzlar\u0131n\u0131 verir.<\/p>\n\n\n\n<p>Sonraki T\u00fcrk leh\u00e7elerinde mana bak\u0131m\u0131ndan hi\u00e7 bir de\u011fi\u015fiklik g\u00f6stermeyen bu k\u00f6k, fonetik bak\u0131mdan ba\u015fses itibar\u0131yla &#8220;y\/c\/\u00e7\/s&#8221; de\u011fi\u015fikliklerini g\u00f6stermekle birlikte ortases S\u00fcmercedeki&nbsp; &#8220;e\/i\/\u00fc&#8221; de\u011fi\u015fikli\u011fine kar\u015f\u0131l\u0131k &#8220;i\/\u0131\/a\/\u00fc&#8221; de\u011fi\u015fimleri arz etmektedir.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00fcrk dillerinden Sor, Teleut ve K\u0131rg\u0131z leh\u00e7elerinde &#8220;sar&#8221; k\u00f6k\u00fcyle bundan \u00e7\u0131kan sar\u0131n kelimesi t\u0131pk\u0131 S\u00fcmercedeki &#8220;\u0161ir\/sur&#8221; k\u00f6k\u00fcnde oldu\u011fu gibi &#8220;\u015eark\u0131&#8221; ve &#8220;\u015eark\u0131 s\u00f6ylemek&#8221; kavramlar\u0131n\u0131 ifade etmektedir.<\/p>\n\n\n\n<p>Yine bu k\u00f6k\u00fcn di\u011fer leh\u00e7elerdeki bi\u00e7imleri de \u015funlard\u0131r:<\/p>\n\n\n\n<p>Karaim<\/p>\n\n\n\n<ul>\n<li>&#8220;sar-na-mak&#8221;&nbsp;&nbsp;&nbsp;\u015fark\u0131 s\u00f6ylemek<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Kazan\/K\u0131rg\u0131z<\/p>\n\n\n\n<ul>\n<li>&#8220;c\u0131ru c\u0131r&#8221;&nbsp;          \u015eark\u0131<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Uygur\/Koman\/Baraba\/Soyon\/Kobal\/\u00c7a\u011fatay\/Azeri<\/p>\n\n\n\n<ul>\n<li>&#8220;\u0131r\/ir\/yir&#8221;          \u015fark\u0131<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Anadolu a\u011f\u0131zlar\u0131<\/p>\n\n\n\n<ul>\n<li>&#8220;y\u00fcr&#8221;, &#8220;y\u0131r&#8221;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>T\u00fcrk\u00fc<\/p>\n\n\n\n<ul>\n<li>&#8220;\u0131rlamak\/y\u0131rlamak&#8221;            T\u00fcrk\u00fc s\u00f6ylemek<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>\u00c7uva\u015f\u00e7a<\/p>\n\n\n\n<ul>\n<li>&#8220;yur\u012d&#8221;                                 T\u00fcrk\u00fc, \u015eark\u0131<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<ul>\n<li>&#8220;yur\u012d\u015f\u012d&#8221;, &#8220;yor\u012d\u015f\u012d&#8221;                 T\u00fcrk\u00fcc\u00fc, \u015eark\u0131c\u0131<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<ul>\n<li>&#8220;yurlamak&#8221;, &#8220;yorlamak&#8221;      T\u00fcrk\u00fc s\u00f6ylemek, \u015eark\u0131 s\u00f6ylemek<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>B\u00fct\u00fcn bu de\u011fi\u015fik leh\u00e7elerdeki kelimelerde hep ayn\u0131 bir k\u00f6k\u00fcn &#8220;y\u0131r\/c\u0131r\/sar&#8221; ve ba\u015ftaki sessiz harfin erimesiyle &#8220;ir\/\u0131r&#8221; de\u011fi\u015fiklikleri g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n\n\n\n<p>Uygur leh\u00e7esinde bunlardan ba\u015fka bir de &#8220;\u00e7ar&#8221; de\u011fi\u015fikli\u011fi &#8220;seslenmek&#8221; ve &#8220;\u00e7a\u011f\u0131rmak&#8221; anlam\u0131ndaki &#8220;carlamak&#8221; ve \u015fark\u0131 s\u00f6ylemek manas\u0131ndaki &#8220;\u00e7arkulamak&#8221; mastarlar\u0131nda g\u00f6r\u00fclebilir. Bu son mastar\u0131n &#8220;\u00e7arku&#8221; maddesiyle T\u00fcrkiye leh\u00e7esinin &#8220;\u015fark\u0131&#8221; tabiri aras\u0131nda ba\u015fses itibar\u0131yla bir &#8220;s\/\u00e7&#8221; yer de\u011fi\u015ftirmesinden ba\u015fka bir fark\u0131 yoktur.<\/p>\n\n\n\n<p>(\u0130smail Hami Dani\u015fmend &#8220;Tarihi Hakikatler&#8221;, 1978, S. 542)<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p>Bu bilgiler K\u0131rklareli \u00dcniversitesi Fen-Edebiyat Fak\u00fcltesi \u00c7a\u011fda\u015f T\u00fcrk Leh\u00e7eleri ve Edebiyatlar\u0131 B\u00f6l\u00fcm\u00fcnde \u00e7al\u0131\u015fan Do\u00e7 Dr. B\u00fclent Bayram &#8220;\u00c7UVA\u015e HALK EDEB\u0130YATINDA&nbsp; T\u00dcR VE \u015eEK\u0130L ADLANDIRMALARI&#8221; makalesinde do\u011frulan\u0131yor:<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; Fedotov, etimolojik s\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fcnde*, A\u015fmarin\u2019in and\u0131\u011f\u0131 verileri verdikten sonra kelimenin T\u00fcrk leh\u00e7elerindeki paralellerini Radloff s\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fcnden al\u0131nt\u0131layarak s\u0131ralam\u0131\u015ft\u0131r: Sagay, Koybal ve Ka\u00e7inlerde \u0131r (t\u00fcrk\u00fc, \u015fark\u0131),&nbsp; Soyotlarda \u0131rla- (t\u00fcrk\u00fc, \u015fark\u0131 s\u00f6yle-), Karaycan\u0131n Trakay a\u011fz\u0131nda iir (t\u00fcrk\u00fc, \u015fark\u0131), \u00c7a\u011fatayca \u0131rla- (t\u00fcrk\u00fc, \u015fark\u0131 s\u00f6yle-, sevin\u00e7ten ba\u011f\u0131r-), Barabanlarda, Kumandinlerde, Karaycan\u0131n Lutsk a\u011fz\u0131nda y\u0131r (t\u00fcrk\u00fc, \u015fark\u0131) ve y\u0131rla- (t\u00fcrk\u00fc, \u015fark\u0131 s\u00f6yle-), Kazak ve K\u0131rg\u0131zlarda j\u0131r\/c\u0131r (t\u00fcrk\u00fc, \u015fark\u0131, ac\u0131kl\u0131 t\u00fcrk\u00fc, a\u011flay\u0131p s\u0131zlama). Fedotov ayr\u0131ca Ba\u015fkurtlarda y\u0131r (\u015fark\u0131, t\u00fcrk\u00fc), y\u0131rla- (\u015fark\u0131, t\u00fcrk\u00fc s\u00f6yle-), Yakutlarda \u0131r\u0131a (t\u00fcrk\u00fc, \u015fark\u0131) kelimelerini de yur\u012d kelimesinin paralelleri olarak s\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fcne ekler.<\/p>\n\n\n\n<p>*M.P. Fedotov, Etimologi\u00e7eskiy Slovar \u00c7uva\u015fskogo Yaz\u0131ka (Cilt II), \u00c7uva\u015fskiy Guma[1]nitarn\u0131y \u0130nstitut, \u00c7eboksar\u0131 1996, s. 490<\/p>\n\n\n\n<p>\u25a0<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p>1.3 \u015eiir \u2013 S\u00f6z \u2013 S\u00f6r\u00e7ek \u2013 Sav<\/p>\n\n\n\n<p>S\u00fcmer dilinde <em>\u0161ir-ku<\/em>\/<em>ser-ku<\/em> kavram\u0131n anlam\u0131 &#8220;kutsal \u015fark\u0131&#8221;. \u00d6nceki k\u0131s\u0131mda ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z bilgilere g\u00f6re <em>\u015fark\u0131<\/em> s\u00f6z\u00fc de S\u00fcmer dili k\u00f6kenlidir. Yani T\u00fcrk\u00e7emizdeki \u015fark\u0131 asl\u0131nda ba\u015ftan beri kutsal bir \u015fark\u0131d\u0131r \u2013 S\u00fcm. <em>\u0161ir-ku<\/em> \u25a0<\/p>\n\n\n\n<p>A. s\u00f6z\/s\u00f6r\u00e7ek<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00fcrk dillerinde zetasizm seslik olay\u0131na g\u00f6re &#8220;s\u00f6z&#8221; kavram\u0131nda z-harfi yerine daha eski r- bo\u011fumlamas\u0131 vard\u0131. Bunun izleri \u00f6rne\u011fin DLT\u2019de ge\u00e7en s\u00f6r\u00e7ek ~ s\u00f6r\u00e7\u00fck &#8220;geceleyin anlat\u0131lan hikaye&#8221;, Altayca \u00e7\u00f6p\u00e7\u00f6k &#8220;masal&#8221; ve \u00c7a\u011fatayca \u00e7\u00f6r\u00e7ek &#8220;masal, hikaye&#8221; s\u00f6zlerinde kay\u0131tlara d\u00fc\u015ft\u00fc.<\/p>\n\n\n\n<p>B. s\u00f6ylemek\/savlamak<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00fcrk\u00e7emizde <em>s\u00f6ylemek<\/em> ve <em>s\u00f6z<\/em> kavramlar\u0131 birbirine benzese de s\u00f6yle- morfemi savla- morfemine dayan\u0131r. <em>Sav<\/em> s\u00f6z\u00fcn k\u00f6kenini \u00d6n T\u00fcrk\u00e7e\u2019nin bir dal\u0131 olarak alg\u0131lad\u0131\u011f\u0131m\u0131z S\u00fcmerce dilindeki *sa fiilinde buluyoruz. S\u00fcmerce *sa &#8220;haber vermek, bildirmek, isimlendirmek, ad vermek&#8221; anlam\u0131ndad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Bir yandan s\u00f6ylemek\/savlamak \u00f6b\u00fcr yandan s\u00f6z\/s\u00f6r\u00e7ek ikililerin bulunmas\u0131 k\u00f6kenlerinde ne gibi beraberlik yada ay\u0131r\u0131m oldu\u011funu sormaya y\u00f6neltiyor.<\/p>\n\n\n\n<p>S\u00fcmer ve Babil dillerin leh\u00e7elerinde \u015fark\u0131 yerine \u015fu s\u00f6zlerin ge\u00e7ti\u011fini g\u00f6r\u00fcyoruz:<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; \u0161ir\/ \u0161eru\/ \u0161iptu<\/p>\n\n\n\n<p>\u0160 &#8211;&gt; \u00c7 ve (i, e, u) &#8211;&gt; d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmleriyle &nbsp;<em>\u0161ir<\/em>\/<em> \u0161ip<\/em>-morfemlerin \u00e7\u00f6r\/\u00e7\u00f6p bi\u00e7imini ald\u0131klar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00c7ek\/\u00e7\u00fck k\u00fc\u00e7\u00fcltme ekleri olup \u00e7\u00f6r\u00e7ek\/s\u00f6r\u00e7ek kavramlar\u0131n k\u00f6keninde &#8220;k\u00fc\u00e7\u00fck bir \u015fark\u0131&#8221; anlam\u0131 sakl\u0131 olmal\u0131d\u0131r. Bu ba\u011flamda antik \u00e7a\u011flardaki hikayelerin ve destanlar\u0131n \u00f6ncelikle \u015fark\u0131 ve \u015fiir tarz\u0131nda bestelenip sunuldu\u011funa dair \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131m\u0131z yorumun tarihte ger\u00e7ekle\u015fen geli\u015fmeyi yans\u0131tt\u0131\u011f\u0131n\u0131 savunuyoruz.<\/p>\n\n\n\n<p>2. <em>\u015eiir<\/em> ve <em>Lirik<\/em> kavramlar\u0131n ortak k\u00f6kleri<\/p>\n\n\n\n<p>2.1 <em>\u015eiir<\/em> s\u00f6z\u00fcn tarihi ve S\u00fcmer k\u00fclt\u00fcr\u00fcndeki kaynaklar\u0131<\/p>\n\n\n\n<p>Eskiden beri Arap dil bilginleri baz\u0131 tahminlere ve yorumlara dayanarak \u015fiir ve \u015fair kelimelerini \u2018sezmek, fark\u0131na varmak, bazen de bilmek\u2019 anlam\u0131nda kullan\u0131lan \u015fa&#8217;ara fiiline ba\u011flam\u0131\u015flard\u0131r. (Nejdet G\u00fcrkan, \u015eiir ve Dil &#8211; Arap Edebiyat\u0131, 2005, NG)<\/p>\n\n\n\n<p>\u015eiir, klasik Arap s\u00f6zl\u00fcklerinde; \u201cSezmek, bilmek ve anlamak\u201d gibi anlamlara gelmektedir.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu kaynaklardan biri olan Halil b. Ahmed\u2019in Kitabu\u2019l-Ayn isimli eserinde \u015fiir, \u201cba\u015fkalar\u0131n\u0131n bilmedi\u011fini bilen ve fark\u0131na varan kimsenin s\u00f6z\u00fc\u201d olarak tarif edilmi\u015ftir. (NG)<\/p>\n\n\n\n<p>Bu bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u015fair, ba\u015fkalar\u0131n\u0131n bilmedi\u011fini bilen, \u00f6zel anlay\u0131\u015fl\u0131 olan biridir.<\/p>\n\n\n\n<p>\u015ea&#8217;ara fiilinden t\u00fcreyen \u2018i\u015f\u2019\u00e2r\u2019 kelimesi \u2018haber verme, bildirme,\u2019; \u2018\u015fu\u2019ur\u2019,\u2018bilin\u00e7, idrak, sezgi\u2019; \u2018\u015fair\u2019, \u2018hisseden, alg\u0131layan, bilgi ve haber veren\u2019 demekken, \u2018\u015fi\u2019r\u2019 ise\u2018\u015fuurlu yahut \u015fuursuz edinilen bilgi\u2019 manas\u0131na gelir. (M. Kayahan \u00d6zg\u00fcl, Hece Dergisi, -T\u00fcrk \u015eiiri \u00d6zel Say\u0131s\u0131-, S.53\/54\/55; May\u0131s-Temmuz 2001, s.221. )<\/p>\n\n\n\n<p>\u015eiir kelimesinin Arap\u00e7a dilinde \u2018bilmek\u2019 s\u00f6z\u00fcn semantik alan\u0131nda bulundu\u011funu g\u00f6z \u00f6n\u00fcne getirince do\u011fu edebiyat\u0131nda \u015fiir ile bilgi kavramlar\u0131n\u0131n nas\u0131l i\u00e7 i\u00e7e girdikleri daha iyi anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Do\u011fu k\u00fclt\u00fcr\u00fc \u015fiiri fen bilimlerin bir koluna tabi tutup di\u011fer kollar\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131nda konumunu y\u00fckselterek ona as\u0131rlar\u0131 a\u015fan kal\u0131c\u0131 bir de\u011fer bi\u00e7mi\u015f.<\/p>\n\n\n\n<p>\u2018Bilin\u00e7\u2019 semanti\u011fi \u00f6tesinde \u015fiir s\u00f6z\u00fcn daha ba\u015fka ve daha eski anlam boyutlar\u0131na eski S\u00e2mi bir kaynaktan gelen ve \u2018\u015fiir, manzume\u2019 kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 olan bir t\u00e2bire ba\u011fl\u0131 bulunan \u0130branice \u015fir kelimesine bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda var\u0131yoruz. &nbsp;\u0130branice \u015f\u012br&nbsp;\u015fu anlamlara gelir:<\/p>\n\n\n\n<ol type=\"1\">\n<li>Dizi, dizgi, zincir, gerdanl\u0131k,<\/li>\n\n\n\n<li>manzume, \u015fiir, \u015fark\u0131\u201d.<\/li>\n\n\n\n<li>din\u00ee merasimlerde okunan il\u00e2hi<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<p>\u00d6rne\u011fin Ezgiler Ezgisi diye \u00e7evirdikleri kitab\u0131n \u00f6zg\u00fcn ad\u0131&nbsp;\u201c\u015e\u012br ha \u015e\u012br\u012bm\u201c.<\/p>\n\n\n\n<p>20. y\u00fczy\u0131l\u0131n ikinci yar\u0131s\u0131nda en \u00f6nde gelen s\u00fcmeroloji bilimcileri Samuel Kramer Tevrat\u2019\u0131n bir par\u00e7as\u0131 olan \u201c\u015eark\u0131lar\u0131n \u015eark\u0131s\u0131\u201c kitab\u0131nda bulunan \u015fiirlerin konusunu ve havas\u0131n\u0131 S\u00fcmer uygarl\u0131\u011f\u0131 \u00e7a\u011f\u0131nda bestelenen a\u015fk \u015fark\u0131lar\u0131na ve bunlar\u0131n k\u00fclt karakterine ba\u011fl\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201c\u0130brani edebiyat\u00e7\u0131lar\u0131n zamanlar\u0131n\u0131 ve emeklerini sokakta ve pazarda dola\u015fan anlams\u0131z romantik a\u015fk \u015fark\u0131lar\u0131n\u0131 toplamak i\u00e7in harcamalar\u0131 pek olas\u0131 de\u011fildir\u201c.<\/p>\n\n\n\n<p>(Noah Kramer, Samuel; &#8220;The Biblical \u201cSong of Songs\u201d and the Sumerian Love Songs&#8221;&nbsp;<em>Expedition Magazine<\/em>&nbsp;5.1 (1962): n. pag.&nbsp;<em>Expedition Magazine<\/em>. Penn Museum, 1962)<\/p>\n\n\n\n<p>\u00dcnl\u00fc T\u00fcrk s\u00fcmerologumuz Muazzez \u0130lmiye \u00c7i\u011f bu konu \u00fczerinde bilgi veriyor:<\/p>\n\n\n\n<p>Bu y\u00fczy\u0131l\u0131n ilk yar\u0131s\u0131ndan sonra, \u00f6zellikle \u0130stanbul Arkeoloji M\u00fczeleri Ar\u015fivi&#8217;ndeki S\u00fcmer edebi metinleri okunup \u00e7\u00f6z\u00fcl\u00fcnce &#8220;S\u00fcleyman&#8217;\u0131n \u015eark\u0131lar \u015eark\u0131s\u0131&#8221;ndaki \u015fiirlere benzer \u015fiirler bulundu. Yap\u0131lan incelemelerde bunlar\u0131n, S\u00fcmerlilerin yeni y\u0131l bayramlar\u0131nda, sazlar e\u015fli\u011finde s\u00f6ylenen \u015fark\u0131lar ve ilahiler oldu\u011fu anla\u015f\u0131ld\u0131. [Tarih S\u00fcmer&#8217;de Ba\u015flar, s. 252-260. Samuel Noah Kramer, The Sacred Marriage Rite, Aspects of Faith, Myth, and Ritual in Ancient Sumer, (Indiana 1969)]<\/p>\n\n\n\n<p>S\u00fcmer ekonomisi tar\u0131ma dayal\u0131 oldu\u011fundan, onlar i\u00e7in tar\u0131mla ilgili konular\u0131n en \u00f6nemlisi, \u00fclkelerinde bolluk ve bereketin olmas\u0131 idi. Bunun i\u00e7in onlar. A\u015fk Tanr\u0131\u00e7alar\u0131 \u0130nanna ile \u00c7oban Tanr\u0131s\u0131 Dumuzi&#8217;yi (bu ba\u015flang\u0131\u00e7ta bir kral idi, sonradan Tanr\u0131 yap\u0131lm\u0131\u015f nas\u0131lsa) evlendirirlerse, onlar\u0131n verimlilik g\u00fcc\u00fcn\u00fc ve \u00f6l\u00fcms\u00fczl\u00fcklerini payla\u015facaklar\u0131na ve bu yolla \u00fclkelerinde bolluk ve bereketi sa\u011flayacaklar\u0131na inanm\u0131\u015flard\u0131. Bu inanca uyarak S\u00fcmer \u015fairleri ve ozanlar\u0131 onlarla ilgili uzun bir efsane yaratm\u0131\u015flar ve bunu yaz\u0131ya ge\u00e7irerek zaman\u0131m\u0131za kadar ula\u015ft\u0131rm\u0131\u015flard\u0131r. Bu hik\u00e2yeyi k\u0131saca \u00f6zetleyelim:<\/p>\n\n\n\n<p>A\u015fk Tanr\u0131\u00e7as\u0131 \u0130nanna ile Dumuzi bir\u00e7ok zorluktan sonra evleniyorlar. Bu evlilikten sonra Tanr\u0131\u00e7a yeralt\u0131 d\u00fcnyas\u0131na gidiyor. Fakat oras\u0131 &#8220;gidip de d\u00f6n\u00fclmeyen \u00fclke&#8221;. Kurala g\u00f6re, Tanr\u0131\u00e7a olmas\u0131na ra\u011fmen, yery\u00fcz\u00fcne b\u0131rak\u0131lm\u0131yor. Bilgelik Tanr\u0131s\u0131 Enki&#8217;nin yard\u0131m\u0131 ile Tanr\u0131\u00e7a, kendi yerine birini g\u00f6ndermek \u00fczere, yeralt\u0131 yarat\u0131klar\u0131 ile d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131k\u0131yor. Tanr\u0131\u00e7a her gitti\u011fi yerde Tanr\u0131 ve Tanr\u0131\u00e7alar\u0131n, kendisinin yoklu\u011fundan \u00e7uvallar giyerek, yerlerde s\u00fcr\u00fcnerek yas tuttuklar\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyor ve hi\u00e7birini g\u00f6ndermeye k\u0131yam\u0131yor. Fakat kocas\u0131n\u0131n bulundu\u011fu \u015fehre gelip, onu, kar\u0131s\u0131n\u0131n yoklu\u011funa ald\u0131rmayarak keyifle taht\u0131nda oturdu\u011funu g\u00f6r\u00fcnce, b\u00fcy\u00fck bir k\u0131zg\u0131nl\u0131kla, &#8220;Al\u0131n bunu,&#8221; diyerek cinlere veriyor. Daha sonra yapt\u0131\u011f\u0131na pi\u015fman olan, fakat kocas\u0131n\u0131n cezas\u0131z kalmas\u0131n\u0131 da istemeyen Tanr\u0131\u00e7an\u0131n yard\u0131m\u0131yla, Dumuzi&#8217;nin k\u0131z karde\u015fi R\u00fcya Tanr\u0131\u00e7as\u0131 Ge\u015ftinanna&#8217;n\u0131n, karde\u015fi yerine yar\u0131m y\u0131l yeralt\u0131nda kalmas\u0131, Tanr\u0131lar meclisinde kabul ediliyor.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u00f6ylece Dumuzi k\u0131\u015f aylar\u0131nda yar\u0131m y\u0131l yeralt\u0131nda kald\u0131ktan sonra bahar zaman\u0131 d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131k\u0131p tekrar kar\u0131s\u0131 ile birle\u015fiyorlar.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu birle\u015fmeyi zaman\u0131n kral\u0131 ile bir ba\u015frahibe evlenerek kutluyorlar. Bunun i\u00e7in b\u00fcy\u00fck t\u00f6renler yap\u0131l\u0131yor. Art\u0131k yeni bir y\u0131l ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r; ortal\u0131k uyan\u0131yor, a\u011fa\u00e7lar ye\u015filleniyor, hayvanlar \u00e7o\u011fal\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130\u015fte bu t\u00f6renlerde okunmak \u00fczere kral\u0131n ve rahibenin veya Tanr\u0131n\u0131n ve Tanr\u0131\u00e7an\u0131n a\u011fz\u0131ndan birbirlerine kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 s\u00f6ylemeleri i\u00e7in a\u015fk dolu, sevgi dolu, a\u00e7\u0131k sa\u00e7\u0131k \u015fiirler yaz\u0131lm\u0131\u015f ve bunlar bestelenerek \u015fark\u0131 haline getirilmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n<p>S\u00fcmer bereket k\u00fclt\u00fcn\u00fc olu\u015fturan bu t\u00f6renler, bug\u00fcn &#8220;<strong>Kutsal Evlenme T\u00f6renleri<\/strong>&#8221; olarak nitelendirilmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n<h1 class=\"has-small-font-size wp-block-heading\">(Muazzez \u0130lmiye \u00c7i\u011f, &nbsp;Kur\u2019an \u0130ncil ve Tevrat\u2019\u0131n S\u00fcmer\u2019deki k\u00f6keni<strong>:<\/strong>&nbsp;<a href=\"https:\/\/belleten.gov.tr\/sayi\/203\">Aral\u0131k 1994, <\/a>&nbsp;<strong>Sayfalar:<\/strong>&nbsp;62-63 )<\/h1>\n\n\n\n<p>Bu ara\u015ft\u0131rmalar sonucunda \u201c\u015eark\u0131lar\u0131n \u015eark\u0131s\u0131\u201c beti\u011finde toplanan \u015fiirlerin S\u00fcmerlerin Dumuzi-\u0130nanna k\u00fclt\u00fcnde kutsal bir evlilik t\u00f6reni s\u0131ras\u0131nda okuduklar\u0131 ilahilerden \u00e7ok da farkl\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131l\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n<p>2.2 S\u00fcmerce ve Avrupal\u0131 dilleri aras\u0131nda lambdaizm \/  <em>Lirik<\/em> &#8211; <em>Logos<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>Altayistlerin 20. y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015flar\u0131ndan beri bulduklar\u0131 ses denkliklerinden biri Altay dilleri aras\u0131nda s\u00f6z i\u00e7i ve s\u00f6z sonunda \/l\/ ve \/\u015f\/ \u00fcns\u00fczlerinin denkli\u011fidir. Literat\u00fcrde \u201clambdaizm-sigmatizm\u201d olarak da bilinen bu denklikte Ortak T\u00fcrk\u00e7e \/\u015f\/ \u00fcns\u00fcz\u00fcne kar\u015f\u0131l\u0131k \u00c7uva\u015f\u00e7a ve di\u011fer Altay dillerinde \/l\/ \u00fcns\u00fcz\u00fc gelmektedir (Poppe, Altay Dillerinin Kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmal\u0131 Grameri, 1. K\u0131s\u0131m Kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmal\u0131 Ses Bilgisi (\u00c7ev. Zeki Kaymaz), \u0130stanbul 1994: 121-124).<\/p>\n\n\n\n<p>Altay dilleri aras\u0131nda var oldu\u011fu iddia edilen bu denkli\u011fin tarihsel ve modern T\u00fcrk yaz\u0131 dillerinde de oldu\u011fu gibi S\u00fcmer ve Avrupa dilleri aralar\u0131nda da \u00f6rnekleri bulunur.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00fcrk dillerinde ayn\u0131 s\u00f6zc\u00fcklerin \/l\/\u2019li ve \/\u015f\/\u2019li de\u011fi\u015fkeleri a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde a\u015fa\u011f\u0131daki \u00f6rneklerde g\u00f6r\u00fclmektedir (Tekin, \u201cZetacism and Sigmatism in Proto-Turkic\u201d, 2003: 33-4):<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; k\u0131l- \u201cyapmak, ifa etmek\u201d (Ortak T\u00fcrk\u00e7e)<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; ~ k\u0131\u015f- (Tonyukuk Yaz\u0131t\u0131)<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; k\u00f6lige \u201cg\u00f6lge\u201d (Eski T\u00fcrk\u00e7e)<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; ~ k\u00f6\u015fi-, k\u00f6\u015fit-, k\u00f6\u015fik (DLT)<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; tel-, tel\u00fck (Eski T\u00fcrk\u00e7e)<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; ~ te\u015f- \u201cpar\u00e7alamak\u201d, te\u015f\u00fck \u201cpar\u00e7alanm\u0131\u015f\u201d (Eski T\u00fcrk\u00e7e)<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; tol-, toltur- \u201cdolmak, doldurmak\u201d (Eski Uygurca)<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; ~ to\u015f-, to\u015fgur- (Eski Uygurca)<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; t\u00fcl \u201cr\u00fcya\u201d (Eski T\u00fcrk\u00e7e)<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; ~ t\u00fc\u015f \u201cr\u00fcya\u201d (Eski T\u00fcrk\u00e7e)<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; \u00fckli- \u201cart\u0131rmak, \u00e7o\u011faltmak\u201d (Eski Uygurca)<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; ~ \u00fck\u00fc\u015f \u201c\u00e7ok\u201d (Eski Uygurca)<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; bal\u0131k- \u201cyaralanmak\u201d (DLT)<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; ~ ba\u015f \u201cyara\u201d, ba\u015f\u0131k- \u201cyaralanmak\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>(ARAT, R. Rahmeti (1992). Edib Ahmed B.; Mahmud Y\u00fckneki, Atabet\u00fc\u2019l-Hakay\u0131k)<\/p>\n\n\n\n<p>Ayn\u0131 \u015fekilde \u201clambdaizm\u201c denklemin S\u00fcmer ve Avrupal\u0131 dilleri aras\u0131nda tutarl\u0131 oldu\u011funu g\u00f6steren \u00f6rnekler sunabiliriz. En eski yaz\u0131l\u0131 dil S\u00fcmerce oldu\u011funa g\u00f6re bu s\u00f6zlerin bir l-le\u015fme s\u00fcrecinden ge\u00e7tigini izleyebiliriz:<\/p>\n\n\n\n<p><u>\u0161ir<\/u>&#8211; \u201c\u015fark\u0131\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;~ lir\/lirik Yun. \u201c\u015fiir\u201d;&nbsp; Lied Alm. \u201c\u015fark\u0131\u201d<\/p>\n\n\n\n<ul>\n<li>S\u00fcm. li \u201cba\u011f\u0131rmak, \u015fark\u0131 s\u00f6ylemek\u201d \/ liliz \u201c\u00e7alg\u0131\u201d \/ lidi<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>         ayn\u0131 morfemin hem l- hem do\u011fu T\u00fcrk Dilleriyle uyu\u015fan \u015f-ba\u015fsesli de\u011fi\u015fkesi       <\/p>\n\n\n\n<p>         bulundu\u011funu g\u00f6sterir.<\/p>\n\n\n\n<ul>\n<li>siren Yun. :  \u201c- itfaiye, cankurtaran, polis arabas\u0131 gibi ta\u015f\u0131tlarda bulunan ve uyar\u0131c\u0131       olarak kullan\u0131lan, tiz ses \u00e7\u0131karan ayg\u0131t, d\u00fcd\u00fck; \u201c<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-group is-nowrap is-layout-flex wp-container-core-group-layout-4 wp-block-group-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-group is-layout-constrained wp-block-group-is-layout-constrained\"><div class=\"wp-block-group__inner-container\">\n<p>         seireneler, sireneler Yun: <\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-group alignfull is-layout-constrained wp-block-group-is-layout-constrained\"><div class=\"wp-block-group__inner-container\">\n<div class=\"wp-block-group is-layout-constrained wp-block-group-is-layout-constrained\"><div class=\"wp-block-group__inner-container\">\n<p>               \u201c- bir adada ya\u015fad\u0131klar\u0131na inan\u0131lan, s\u00f6yledikleri \u015fark\u0131larlan denizcileri    <\/p>\n\n\n\n<p>                        b\u00fcy\u00fcleyip gemilerini kayal\u0131klara s\u00fcren yarat\u0131klar\u201c<\/p>\n<\/div><\/div>\n<\/div><\/div>\n<\/div><\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<p>         S\u00fcmer ve T\u00fcrk dillerini \u00f6nemsemeyen \u201c<em>bilimciler<\/em>\u201c bu s\u00f6z\u00fc Sami dilleri \u00f6be\u011fine              <\/p>\n\n\n\n<p>         giren Ugarit dilindeki \u0161rm \u201c\u015fark\u0131c\u0131lar\u201c kavram\u0131na ba\u011fl\u0131yorlar, sanki Sami dillerine   <\/p>\n\n\n\n<p>         \u00f6nc\u00fcl\u00fck eden Akadca yokmu\u015f gibi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-small-font-size\">         [The etymology of Greek &#8220;seiren&#8221; revisited; E. Lujan, J.P Vita; Glotta, 94 (2018),   s.234-242]<\/p>\n\n\n\n<p> <u>\u0161ita<\/u>  &#8211; \u201crahip  ~ leite Yun. \u201crahibe\u201d &#8211;&gt; leiturgos, ing. liturgy \u201cayin\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;<u>\u0161ikum<\/u>&#8211; \u201cderiden mal\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;~ l\u00ebkur\u00eb &#8211; Arnavut\u00e7a \u201cderi\u201d<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-small-font-size\">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp; sk\u00fcra &#8211; Beyaz Rus\u00e7a [l-le\u015fme olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in S\u00fcmerce k\u00f6kenine daha yak\u0131n]&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;     Buna kar\u015f\u0131l\u0131k eski T\u00fcrk\u00e7ede ve di\u011fer T\u00fcrk dillerinde g\u00f6n\/k\u00f6n \u201cderi\u201d bulunur,<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;      Ya \u201d\u0161i\u201d hecesi d\u00fc\u015fm\u00fcst\u00fcr ya da S\u00fcmer dilinde s\u00f6z\u00fcn ba\u015f\u0131na kat\u0131ld\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp; <u>\u0161eg<\/u><sub>10<\/sub>&#8211; \u201cses, a\u011flama\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; ~ lacrima Lat. \u201cg\u00f6z ya\u015f\u0131\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp; <u>\u0161eg\/\u0161e<\/u><sub>3<\/sub> \u201ctutmak, almak, ele ge\u00e7irmek, yakalamak, kald\u0131rmak\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; ~ legein &nbsp;Yun. \u201ctoplamak, koparmak\u201d<\/p>\n\n\n\n<ul>\n<li>Bu k\u00f6kten bir\u00e7ok bilimsel terimlerde kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kan \u2018logos\u2019 &nbsp;&nbsp;s\u00f6z\u00fc t\u00fcrer. Bunu her t\u00fcrl\u00fc *-loji ekiyle biten terimlerden tan\u0131r\u0131z.<\/li>\n\n\n\n<li>S\u00fcmercede \u0161eg<sub>3<\/sub>-morfemi el anlam\u0131ndaki \u201c\u0161u\u201c s\u00f6z\u00fcyle ili\u015fkilidir .<\/li>\n\n\n\n<li>Ba\u015fses de\u011fi\u015fikli\u011fi olmadan da bu s\u00f6z\u00fcn ba\u015fka dilleri ge\u00e7ti\u011fi g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. \u00d6rne\u011fin ing. seize &#8220;ele ge\u00e7irmek, tutmak&#8221;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p>G\u00f6r\u00fcnt\u00fc: <\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u201cD\u00fcnyan\u0131n En Eski A\u015fk \u015eiiri\u201d<\/strong>&nbsp;olarak ge\u00e7en yaz\u0131n\u0131n bulundu\u011fu tablet, \u015fimdilerde herkesin mutlaka ziyaret etmesi gereken&nbsp;<strong>\u0130stanbul Arkeoloji M\u00fczeleri\u2019<\/strong>nde sergilenmekte. Tabletin \u00fclkemizde olu\u015funa ek olarak, bu tableti m\u00fczenin ar\u015fivlerinde bulup, tasnifleyen ve kopyalayarak Samuel Noah Kramer ile birlikte \u00e7evirisini yapan T\u00fcrkiye\u2019nin ilk S\u00fcmerologu&nbsp;<strong><em>Muazzez \u0130lmiye \u00c7\u0131\u011f<\/em><\/strong>&nbsp;ise, tarihe \u0131\u015f\u0131k olmakla kalmayarak, bizlere a\u015fk\u0131n 4000 y\u0131l \u00f6nce de var oldu\u011funu bizim dilimizde anlatm\u0131\u015f olmas\u0131 b\u00fcy\u00fck \u015fans.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"682\" height=\"1024\" src=\"https:\/\/mublog.net\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/ilksiir.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-19\" srcset=\"https:\/\/mublog.net\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/ilksiir.jpg 682w, https:\/\/mublog.net\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/ilksiir-600x901.jpg 600w, https:\/\/mublog.net\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/ilksiir-200x300.jpg 200w\" sizes=\"(max-width: 682px) 100vw, 682px\" \/><\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>1.1 \u015eiir s\u00f6z\u00fcn tan\u0131mlamalar\u0131 S\u00f6zl\u00fckteki bilgiye g\u00f6re \u015fiir duygulardan, d\u00fc\u015f\u00fcncelerden, d\u00fc\u015flerden, \u00f6zlemlerden vb. s\u00fcz\u00fclm\u00fc\u015f ya\u015fant\u0131 birikimleri olarak, ozanlar\u0131n, s\u00f6zc\u00fcklerin s\u00f6zl\u00fck anlamlar\u0131na kimi zaman de\u011fi\u015fik anlamlar da y\u00fckleyerek, dil i\u00e7inde \u00f6zel bir dil yaratarak olu\u015fturduklar\u0131, imgelerden, simgelerden, s\u00f6z sanatlar\u0131ndan, ritimden, uyumdan vb. yararlanarak ortaya koyduklar\u0131, okurda estetik duygular uyand\u0131ran yaz\u0131n \u00fcr\u00fcn\u00fcd\u00fcr. \u015eiir tan\u0131mlar\u0131n\u0131n sentezini yapan Do\u011fan &#8230; <a title=\"\u015eiir s\u00f6z\u00fcn S\u00fcmer ve T\u00fcrk dillerindeki tohumlar\u0131\" class=\"read-more\" href=\"https:\/\/mublog.net\/index.php\/2022\/11\/03\/siir\/\" aria-label=\"More on \u015eiir s\u00f6z\u00fcn S\u00fcmer ve T\u00fcrk dillerindeki tohumlar\u0131\">Devam\u0131n\u0131 oku<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":19,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[17,18],"tags":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mublog.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1"}],"collection":[{"href":"https:\/\/mublog.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mublog.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mublog.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mublog.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1"}],"version-history":[{"count":24,"href":"https:\/\/mublog.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":191,"href":"https:\/\/mublog.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1\/revisions\/191"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mublog.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/19"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mublog.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mublog.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mublog.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}